Reason tutorial .be

Intro/voorbereiding
1. Fun met drumbeats
2. Baslijn/melodie
3. Automatisering
4. Synths en filters
5. Effecten
6. Eigen samples
7. Kabels/vocoder
8. Afwerking
9. Exporteren
10. MIDI
En verder...

Noten & Akkoorden
Tips & Tricks
Over Wauter
Gastenboek
Het Liam Howlett Reason interview

Noten & akkoorden

...een beetje basis muziektheorie zeg maar. Negeer deze les gerust, ze is lang, saai en helemaal niet nodig om je rot te amuseren met Reason! Maar ik ben overtuigd dat je er veel aan kan hebben eens je het gevoel hebt dat muziek maken met Reason wel eens tot een heuse hobby kan gaan uitgroeien. Een klein beetje begrip van muzieknoten/akkoorden is handig om vlot leuke melodieën te maken, én als je met andere mensen over muziek maken wil praten. Uiteraard is dit soort kennis belangrijker in bepaalde muziekgenres (melodiegerichte genres, bijvoorbeeld pop, trance) dan andere (ritmisch gerichte genres als techno, drum'n bass. Om een idee te geven van het nut, met de kennis van deze les kan je iets als dit voorbeeldmuziekje kunnen maken in welgeteld 2 minuten. Opmerking: al wat hier volgt is pas nuttig als je het allemaal blindelings zonder nadenken vanbuiten kan, dus misschien is het geen slecht idee dit uit te printen en er een fluostift bij te nemen of zo. Anyway, hier gaan we dan!

Een melodie bestaat uit een aantal noten die uit een bepaalde toonladder (of was het nu toonaard?) komen. Dat is iets zeer nuttigs om te weten dus hier komt het nog eens:

Hoe meer toonladders je kent, hoe rijker de bron dus waaruit je kan putten om melodieën samen te stellen. Echter, met kennis van 1 toonladder kom je ook al waanzinnig ver! We zullen ons dus slechts met één toonladder bezighouden en wel de volgende: de witte toetsen van de piano vormen samen de zogenaamde C majeur toonladder. Elke pianotoets staat voor een muzieknoot, en de noten zijn geordend op toenemende toonhoogte: lage noten links, hoge noten rechts. In de Reason piano roll wordt dat: lage noten onderaan, hoge noten bovenaan. De noten uit de toonladder der witte pianotoetsen heten do,re,mi,fa,sol,la, si en dan weer do... Een alternatieve notatie is C,D,E,F,G,A,B,C. C staat dus voor do, en vanaf nu ga ik dan ook beide benamingen door elkaar gebruiken. Op de figuur zie je elke plaats aangeduid waar een C ligt. Zoals je merkt keert dezelfde noot om de 7 keer terug. Dat klopt, van elke noot bestaan er hogere en lagere versies! Dit wordt aangeduid met de octaaf waarin de noot ligt. Op de figuur zie je meer dan één C aangeduid. Dit zijn allemaal do's maar telkens in een verschillende octaaf. In Reason wordt de octaaf aangegeven met een getal, dus bijvoorbeeld C3, C4. De "standaard" noot+octaaf zeg maar is C3.

Ik heb vervelend nieuws: op dit punt eis ik dat je al het bovenstaande grondig vanbuiten leert, én vooral dat je bovendien elke noot vlot aan een (witte) pianotoets kan linken en omgekeerd. Blindelings. Je moet je ogen kunnen sluiten, een piano voor je zien en de juiste noot op de goede plaats kunnen situeren. Deze niet-zo indrukwekkende vaardigheid bereik je als volgt:

• 1. Alle C noten op een piano liggen nét links van een groepje van 2 zwarte toetsen. Kijk maar op de figuur en je begrijpt wat ik bedoel. Zo vind je dus op een piano, ook als ze het er niet netjes naast hebben aangeduid, de C terug.
• 2. Alle andere noten vind je door te tellen vanaf een do in de buurt, en dit in beide richtingen. Dus bijvoorbeeld een la vind je door eerst een do te zoeken volgens stap 1 en vervolgens twee noten lager (dus naar links/onder op de piano) te gaan! Na een tijdje ontdek je vast dat de fa nét naast het groepje met 3 zwarte toetsen ligt, dus zo heb je er een oriëntatiepunt bij om sneller noten te vinden op de piano!

Dus, hup hup, Je hebt werk te doen, studeren maar! Geen zorgen, je hebt het zo onder de knie, dit is wat zevenjarigen in de muziekschool leren. Je mag pas verder naar het volgende, leukere deel van deze les als je vlot een willekeurige noot kan aanduiden op de piano, en als je van elke toets op de piano direct de noot kan zeggen. Probeer op de volgende manier te denken: er staat C maar het betekent "do". De letters C en A zijn symbolen voor de noten "do" en "la", net zoals bijvoorbeeld de griekse letter symbool is voor het getal pi. Luidop praten over noten doe je dus altijd in termen als "do, re, mi", al worden die letters gebruikt om ze aan te duiden. Je merkt zo meteen waarom dit belangrijk is.

Akkoorden

Zoals beloofd, het leuke deel: kennis over akkoorden stelt je in staat om snel en bewust goed klinkende muziek te produceren. Een akkoord staat voor een groep noten die tegelijk klinken. Je kan het zo stellen: in de piano roll van de Reason sequencer, is een akkoord een groep noten boven elkaar, terwijl een melodie een groep noten naast elkaar is. Begrijp me echter niet verkeerd, de term 'akkoord' staat voor de groep noten op zich, niet op de klank van een paar noten die tegelijk afgespeeld worden. Een zinnige uitspraak is de volgende:

Dat klopt, de naam (en het symbool) voor een akkoord is gelijk aan de letter van één van zijn noten. Om verwarring te vermijden zal ik vanaf nu dus de afzonderlijke muzieknoten steeds met hun volle naam aanduiden. Meerbepaald de letter van de grondnoot van het akkoord; het C akkoord heeft dus als grondnoot do. Merk ook op dat alle noten van het C akkoord in de C majeur toonladder liggen! Hier zijn nog 2 andere goed klinkende akkoorden uit de C majeur toonladder: Het F akkoord bestaat uit de noten fa, la en do, en het G akkoord bestaat uit de noten sol, si, re. Er bestaan zeer veel verschillende akkoorden, maar ze hebben allemaal het volgende gemeen: ze hebben een grondnoot en ze bestaan uit 3 of 4 noten. De volgorde doet er niet toe overigens, welke van de noten je ook als laagste speelt, elke combinatie van la, do en fa noemt nog steeds F. Ook als je pakweg 2 la's speelt (de ene een octaaf boven de andere bijvoorbeeld) noemt het akkoord nog steeds gewoon F.

De drie akkoorden die je nu kent zijn zogenaamde majeur akkoorden, waaraan typisch een "mooie" en "optimistische" klank wordt toegeschreven. Met de noten uit onze grondladder kunnen we ook mineur akkoorden maken, die wat treuriger klinken zeg maar. Ze worden aangeduid met de letter van de grondnoot en dan een m erachter. Ik som ze even op, en zat maar meteen de 3 akkoorden erbij die we al hadden voor een mooi lijstje:

Dat lijkt weer op lastig studeerwerk, maar geen nood, de noten van elk akkoord uit de C toonladder zijn spotgemakkelijk terug te vinden op een piano (en die ken reeds vanbuiten, toch?): grondnoot + 2 toetsen naar rechts + 4 toetsen naar rechts. (telken vanaf grondnoot tellen) Ga maar na!

Dit is ook het moment om je nog iets belangrijk bij te leren: de aangrenzende toetsen op een piano, zwarte toetsen inbegrepen, verschillen telkens met een halve noot of semitone. Dus van do naar re is een sprong van 2 semitones door die zwarte ertussen, terwijl van mi naar fa slechts 1 semitones verschil is. Merk op dat een octaaf bestaat uit 12 semitones. Gewapend met het besef dat er iets bestaat als semitones, kan ik nu exact aangeven volgens welke "formule" zeg maar een akkoord gevormd wordt.

Voor de lol smijt ik er meteen ook nog de formule voor een derde soort akkoord bij: het septieme akkoord, dat een beetje jazzy, bluesy klinkt. Om eens te proberen voor de liefhebbers zeg maar. Hier volgt de lijst met "akkoordenformules" dus: (semitones tellen vanaf de grondnoot elke keer)

Ik moet iets bekennen: ik heb gelogen toen ik zei dat dit het leuke deel was. Dit was eigenlijk nog meer saaie kennis. Het leuke deel begint nu pas: je kent nu de noten en 6 belangrijkste akkoorden van Cmajeur, tijd om die kennis om te zetten in flitsende muziek! De hele bestaansreden van deze les is het volgende feit:

De noten van een akkoord klinken altijd goed samen

Dat klopt, doordat je tot hier bent geraakt in de les ken je een stel noten die altijd goed samen klinken! Dat klinkt niet slecht, nietwaar? Eerst en vooral, het is interessant om te leren denken in akkoorden en niet in melodieën. Een melodie is een opeenvolging van noten binnen de toonladder, en zal zowat ALTIJD de noten uit een welbepaalde opeenvolging van akkoorden doorlopen. Vandaar het feit dat internet afgeladen vol staat met popliedjes, weergegeven met hun tekst+akkoorden. (ik beken dat dit 'akkoordendenken' vooral bij popmuziek nadrukkelijk geldt, en bij veel andere stijlen minder. Maar nuttig is het zowieso lijkt me)

Een melodie met noten uit C majeur valt dus goed te 'ondersteunen' met behulp van de 6 akkoorden die je kent. Wat ook erg interessant is, eens je je bewust bent van de akkoorden van je melodie, kan je al een goed idee hebben over de (zowat altijd belangrijke) baslijn van je muziek. Want:

Dus bijvoorbeeld, bij een Am akkoord past een la goed als noot voor de bas. Geen wet die zegt dat de grondnoot in de baslijn bij een bepaald akkoord moet zitten natuurlijk, maar geef toe het is nuttig om weten. Meer precies is hetvolgende waar: de basnoot die weerklinkt op het moment dat er een nieuw akkoord weerklinkt is best de grondnoot. En met welke noten je dan verder je baslijn aanvult? De andere noten van het akkoord natuurlijk!

Een voorbeeldje zal misschien duidelijk maken wat ik bedoel. Disclaimer: het is maar een voorbeeldje hé, reken mij niet af op de artiestieke kwaliteit van dit liedje. Ik probeer enkel maar het nut van akkoordenkennis duidelijk te maken :-)

• Fase 1 - Typische gang van zaken, je rommelt wat aan in Reason, en vindt een melodie die je wel leuk vindt klinken. En een coole beat die er wel mee samengaat, want om drumbeats te maken had je geen ellenlange muziekles nodig.
• Fase 2 - Je vraagt je af hoe je de boel wat "voller" kan maken, hoe je er een leuke begeleiding bij kan doen zeg maar. Je herinnert je deze les, en bedenkt dat de akkoorden je wel verder kunnen helpen! Je bestudeert de noten in je melodietje, en besluit dat de akkoordenreeks C - Am - G - F er wel eens bij zou kunnen passen. Of wie weet had je zowieso al gebruik gemaakt van je akkoorden kennis om je melodie samen te stellen. "er op los klikken tot het interessant klinkt" is zo doelloos, zo beginners weet je wel.
  Anyway, je smijt een NN19 of twee op het rack, eentje met piano en eentje met strings, en tekent even vlug de nootjes van de akkoorden erbij in de sequencer. Zou toch minstens "samen passend" moeten klinken volgens die wauter...
• Fase 3 - Wat ontbreekt er nog? Aha, een baslijn! Je herinnert je weer je les, mompelt iets vaags met 'grondnoot op moment van nieuw akkoord', maakt een Subtractor en tekent vlugvlug een baslijntje. Telkens grondnoot in het begin, en dan nog wat andere noten uit het akkoord ter aanvulling. En jawel, blijkbaar past ook dat mooi samen!

Tot slot nog even deze 2 opmerkingen:
ik zeg in géén geval dat je vanaf nu "music by numbers" moet gaan maken, en ik ben de laatste om te beweren dat het voorbeeldmuziekje veel waard is. Dat kan ook niet echt want de melodie waar het allemaal mee begint is behoorlijk onnozel. Maar geef toe, je geraakt vlot aan iets tastbaars om mee te werken, zeker in meer melodische genres, en kan al snel aandacht besteden aan de accenten die je wil leggen in je liedje, de precieze geluiden... Er is ook geen wet die je verplicht bepaalde noten/akkoorden te gebruiken, of binnen je toonaard te blijven, of... Muziek blijft in de eerste plaats creativiteit.
Alles hier ging over de C majeur toonladder, maar zoals je al vermoedde is die C maar de benaming van de grondtoon van deze specifieke toonladder. Je kan alles overzetten naar een toonladder met willekeurige andere toonladder, het is slechts een kwestie van halve noten tellen.

Moest het iemand interesseren, hier is het .rns bestand van het voorbeeldliedje. (Reason 2.5 vereist) Misschien overtuigt het mensen van het nut van sequencerblokjes/etiketten of zo... Feel free to remix ;-)

Of deze:

Dit is waarom zoveel liedjes eindigen op G7 en dan C (of het equivalent in een andere toonladder - dus D7 -> G in de G toonladder). De nuttige toepassingen van noten&akkoorden kennis zijn werkelijk ontelbaar! Hier komt nog een nuttige: Enorm veel popliedjes gebruiken als centrale riff ofwel C G Am F, ofwel Am F C G (of het equivalent hiervan in een andere toonladder).

Om er maar losweg wat te noemen: Bob Marley - No woman no cry, The Beatles - Let it be, Avril Lavigne - Complicated, Deus - Little Arithmatics, Eagle Eye Cherry - Save tonight, etc... Kan jij horen welk van beide riffs deze liedjes gebruiken? En als afsluiter nog een laatste, al moet ik je al lang niet meer overtuigen van het nut van deze pagina :-)

Dus het dichtst bij C liggen de F en G toonladders. Op deze manier kan je alle toonladders verbinden in een schema dat de "circle of fifths" genoemd wordt. Google maar na!

Voor gevorderden zijn er ook nog enkele Tips & tricks voor Reason. Je weet nooit of er iets nuttigs tussenzit!

Om mij persoonlijk te contacteren: stuur een e-mail naar wauter@reasontutorial.be. Ik hoor graag je verhaal/vraag!

Alles op deze web site is gemaakt door (en intellectuele eigendom van) Wauter. Het is illegaal om de inhoud van deze site te kopieren zonder toestemming van de auteur.